Tickets bestellen
Adres
Lange Voorhout 74
2514 EH Den Haag
T: 070-4277730
E: info@escherinhetpaleis.nl
Terug

Van lijstje tot kader

Het werk van Escher staat onder andere bekend om zijn optische illusies en zijn spel met perspectief. Dagelijkse onderwerpen kon Escher ongewoon maken door het standpunt of de uitsnede die hij koos. Fotografie was daarvoor de ideale voedingsbodem, dat begon al toen Escher 15 jaar was.

In het vorige verhaal liet ik zien hoe fotografie een rol speelde in Eschers weergave van landschappen, nu bekijken we de invloed vanuit een heel andere hoek. Letterlijk.

Die blik..

Schetsen, houtsnijden en lithograferen kosten tijd, planning en overweging. Fotografie is veel vlugger, een fractie van een seconde. Dat maakt de fotografie tot het ideale speelveld. Het is frivoler en sneller, het medium voor het experiment. Escher experimenteerde in zijn jongere jaren dan ook graag met fotografie. Probeersels met contrasten tussen licht en donker, groot en klein, perspectief, Escher schoot ze allemaal.

Die probeersels vormden de voedingsbodem voor Eschers blik als kunstenaar. De blik die hem groot zou maken. Die blik, die uitsnede waarmee hij het alledaagse tot kunst verhief.

Fotoalbum 1913
Fotoalbum 1913

Deze neiging had Escher al vroeg, Hoe vroeg is heel duidelijk te zien in de tentoonstelling Escher, close up. In zijn eerste album uit 1913, samengesteld uit foto’s onder andere gemaakt op een vakantie in Frankrijk, zie je al de neiging bij de 15-jarige Escher om rare uitsneden te maken. Het zaadje is geplant.

Fotoalbum uit 1915-1918
M.C. Escher, Jonge lijster, houtsnede, 1917

Lijstje om de lijster

In Eschers tweede fotoalbum, met foto’s gemaakt tussen 1915 en 1918, vond ik iets heel bijzonders. Op de foto van een lijster had Escher een heel klein lijstje aangebracht in potloodstrepen. De vluchtige natuur van de vogel, gegrepen in een foto, omlijst in grafiet. De foto blijkt de basis van de houtsnede Jonge lijster uit 1917. Uit diezelfde tijd vond ik vervolgens de foto van een jongetje, ook daar had Escher een kadertje op aangebracht en ook daarin herkende ik een vroege prent Kinderkop van Escher. En toen? Toen was het hek van de dam. Het idee van deze tentoonstelling was geboren.

Portret van een kind, 1916
M.C. Escher, Kinderkop, houtsnede, 1914

Nee lieverd, ga jij maar even iets voor jezelf doen

Neem een bekend werk zoals Marseille. Wanneer Escher de romantische havenstad aan de Cote d’Azur bezoekt in 1936 met zijn vrouw, maakt hij geen schetsen van zijn geliefde bij kaarslicht. Geen vlugge krassen van schalkse blikken in krappe hotelkamers. Geen idyllische scenes aan de vloedlijn. Niet bepaald. Er kwam één werk voort uit zijn bezoek aan de havenstad: het gezicht op de Notre Dame de la Gare door de strakke lijnen van de Pont Transbordeur. De stad Marseille verleidde hem vooral tot het maken van een ongewoon portret, vanuit een ongewone hoek.

Marseille, foto album 1936
M.C. Escher, Marseille, houtgravure, december 1936

Inspiratie achter de lens

Contouren, afsnijdingen, sterke contrasten; de prent Marseille geeft bijna een fotografische beeld van de stad. En dat is niet gek, want Escher maakte ook foto’s vanuit dit perspectief. De beelden vertonen grote overeenkomst met de prent die hij uiteindelijk maakte. De prent maakte hij van de tekening; de inspiratie voor de uitsnede deed hij op achter de lens.

Meer zien? Kom naar Escher, close up! Nog tot 14 mei.

Meer verhalen over Escher

Van foto tot fantasie

Maurits Cornelis Escher maakte in de jaren 20 en 30 van de vorige eeuw vaak lange tochten door Italië ter inspiratie voor zijn werk. Uit de tentoonstelling Escher, close up blijkt dat niet alleen schetsen, maar ook foto’s onderdeel uit maakten van Eschers voorstudies.

Lees meer

Eschers ‘constkamer’, deel 2

Vorige keer schreef ik al over Eschers kunstkamer waarvan een foto bewaard is gebleven uit 1915. Wat zegt het interieur van deze kamer over de jonge Escher? Allereerst: Maurits Cornelis was geen jongen met een schamel kamertje en een paar muffe posters van mooie meisjes boven zijn bed. Dit was een serieuze jongeman met serieuze interesses die de ruimte kreeg om die uit te breiden en te etaleren.

Lees meer

Escher, close up

Op 3 februari is er een nieuwe tentoonstelling geopend in Escher in Het Paleis: Escher, close up. Weinig mensen weten dat Escher een fervent fotograaf was en in deze tentoonstelling geven we voor het eerst een blik in zijn fotoarchief. Een blik die nieuwe perspectieven biedt op de kunstenaar en zijn werk. Hoe kwam deze tentoonstelling tot stand?

Lees meer